Novinar Gabor Bodiš kaže da se Petar Mađar nakon pobede ne izborima založio za dobre odnose sa Srbijom „prvenstveno zbog vojvođanskih Mađara”, ali da je rekao da će smanjiti sredstva koja su do sada, kako kaže, uglavnom stizala na račun Saveza vojvođanskih Mađara (SVM), odnosno na račun njihove fondacije Prosperitati.
„SVM je dobijao pare i raspoređivao kako i kome hoće. To će se promeniti – to je rekao u jednoj polurečenici i Petar Mađar, da se više neće krasti pare, da će vojvođanski Mađari dobijati sredstva, ali se usput neće krasti. To nagoveštava jedan drugi princip raspodele tih sredstava”, objašnjava novinar.
Predsednik Demokratske zajednice vojvođanskih Mađara (DZVM) Aron Čonka kaže da od Petera Mađara očekuje da se „pridržava svojih predizbornih obećanja” i da će nastaviti da podržava mađarsku zajednicu van granica, ali i da će preispitati način na koji je ta pomoć ispostavljana.
„Smatramo da je to dobar potez, da ta novčana sredstva ili pomoć koja je do sada išla preko određenih stranaka koje je Fides uzimao u tim oblastima kao strateške partnere, i koji su taj novac na neki način delili, odnosno ostvarivali neki monopol – kako u predstavništvu, tako i u legitimitetu koji su crpeli iz Fidesa i iz mađarske vlade – postane mnogo transparentnija”, navodi Čonka.
On dodaje da se dešavalo da pripadnici mađarske zajednice ucenjivani zbog te pomoći i da bi transparentnija raspodela sredstva mogla da dovede do toga da se ljudi oslobode i da ne glasaju zato što moraju, već zato što žele i za koga žele.
Smatra da će transparentnija raspodela sredstva dovesti i do smanjenja uticaja Saveza vojvođanskih Mađara, aktera kog je, navodi, Budimpešta jedino do sada konsultovala oko strateških ciljeva i saradnje.
„Za neko drugo mišljenje – pa i kod lekara tražimo drugo, pa čak i treće mišljenje kada je stvar ozbiljna – ali oni to nisu radili. Očekujem da se i u tom smislu promeni odnos i politika prema Mađarima van granica”, zaključuje Čonka.
Upitan o budućnosti SVM-a bez značajne podrške Mađarske, novinar Bodiš kaže da ta manjinska stranka „sedi na dve stolice”.
„Druga stolica još je tu, to je stranka gospodina Vučića, oni su koalicioni partneri. Čak rizikuju i to da učestvuju na nekim lokalnim izborima u koaliciji gde je i Srpska radikalna stranka (SRS), što je za vojvođansko-mađarsku stranu apsolutno neprihvatljivo”, navodi Bodiš i dodaje da će, dok je SNS na vlasti, SVM imati „još jednu polugu na koju može da se osloni”.
Kada je reč o budućnoj saradnji Srbije i Mađarske, Bodiš ne vidi da će doći do pogoršanja zbog jakih privrednkih i društvenih veza, ali da prve reakcije predsednika Srbija na izjave Petra Mađara o tome da „zna ko kumuje prijateljstvu” Vučića, Orbana i slovenačkog premijera Roberta Fica – nisu dobar početak.
Podsećamo, Vučić je na to odgovorio da bi, da ne brine o odnosima sa Mađarskom, nazvao „tu izjavu glupom i neodgovornom” i da ovo nije „Mađarova zemlja” i da on nema „ingerencije da u Srbiji sprovodi istrage”.
Da će odnos između ove dve zemlje, biti „drugačiji” u budućnosti, smatra Bodiš dodajući da se taj odnos „neće zasnivati samo na ličnom i ideološkom prijateljstvu dvojice lidera”.
Test podrške mađarske zajednice u Srbiji SVM-u biće izbori za nacionalne savete
Krajem godine treba da se održe redovni izbori za članove nacionalnih saveta nacionalnih manjina, budući da u decembru ističu mandati prethodnim sazivima.
Apsolutnu većinu u trenutnom sazivu Nacionalnog saveta mađarske nacionalne manjine čini koalicija oko SVM-a, a na njegovom čelu nalazi se funkcioner ove stranke.
Novinar Gabor Bodiš smatra da će smanjivanje budžeta, koji je SVM dobijao iz Mađarske, uticati na unutrašnje političke i unutarpartijske odnose, i da će se rezultat toga, ukoliko u međuvremenu ne bude ostavki u ovoj stranci, videti na izborima za nacionalne savete.
Ako izbori na jesen budu višestranački, smatra, videće se promena stava Mađara u Vojvodini prema Fidesu, koja je, kako kaže, u naznakama primećena i tokom nacionalnih izbora u Mađarskoj.
„Do sada su glasovi iz Vojvodine i Rumunije u više od 90 posto bili za Fides, sada je to ispod, oko 80 posto. Znači i to je mali pomak, ali s obzirom na dramatične i dinamične događaje u Mađarskoj, što se tiče promene režima, to će sigurno uticati i na dramatične promene kod vojvođanskih Mađara”, zaključuje.
Bodiš navodi da u Vojvodini postoje mađarske manjinske stranke koje su alternativa SVM-u i da su to, na primer, Demokratska zajednica vojvođanskih Mađara i Vojvođanski mađarski plenum. Smatra da će izbori za nacionalne savete biti test da li ima pomaka u tom, kako kaže, minijaturnom političkom sistemu vojvođanskih Mađara.
Čonka ističe da očekuje da se ljudi oslobode i da unutar mađarske zajednice podrže snage koje mogu da izađu na crtu Savezu vojvođanskih Mađara i budu, kako kaže, ozbiljni izazivači na izborima za Nacionalni savet.
Kaže da svoje mišljenje temelji na tome što su se građani u okviru mađarske zajednice, kao i drugi građani Srbije, „ohrabrili studentskim protestima”.
Ističe da su primer toga lokalni izbori u Kuli na kojima su, kako navodi, mnogi Mađari glasali „drugačije od onoga što je Savez vojvođanskih Mađara očekivao, odnosno nisu svi glasali kako je od njih zahtevano”, već su, navodi, podržali studentsku listu.
„Mi studentski pokret podržavamo i unutar mađarske zajednice pokušavamo da ohrabrimo ljude da se oslobode straha, da ne podležu pritiscima”, navodi Čonka.
D.S.
